Khi mắc bệnh truyền nhiễm như quai bị, nhiều mẹ lo lắng liệu việc cho con bú có khiến bé lây nhiễm hay không. Thực tế, phụ nữ cho con bú bị quai bị vẫn có thể tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ nếu thực hiện đúng biện pháp phòng ngừa. Bài viết này sẽ giải đáp chi tiết câu hỏi quan trọng này dựa trên khuyến cáo y khoa mới nhất năm 2026.
BS Lê Thị Gấm – Quản lý Y khoa vùng 6 miền Bắc, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC chia sẻ: “Ở nữ giới, đặc biệt là phụ nữ mang thai mắc quai bị, các biến chứng của bệnh có thể gặp gồm viêm buồng trứng, viêm vú, viêm tụy, mất thính lực, viêm màng não và viêm não. Đáng chú ý, biến chứng có thể xảy ra ngay cả khi bệnh nhân không có biểu hiện viêm tuyến mang tai. Tỷ lệ biến chứng nhìn chung thấp hơn ở người đã được tiêm vắc xin so với người chưa tiêm.”
Mẹ cho con bú khi bị quai bịNhiều mẹ băn khoăn về việc cho con bú khi mắc quai bị
Cho Con Bú Khi Bị Quai Bị – An Toàn Hay Nguy Hiểm?
Phụ nữ cho con bú bị quai bị hoàn toàn có thể tiếp tục nuôi con bằng sữa mẹ. Đây là kết luận dựa trên cơ sở khoa học rõ ràng về đường lây truyền của virus Mumps.
Quai bị lây chủ yếu qua đường hô hấp thông qua giọt bắn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi họng người bệnh. Thời gian lây nhiễm thường kéo dài từ 7 ngày trước đến 9 ngày sau khi sưng tuyến mang tai, với thời gian ủ bệnh trung bình 14-18 ngày.
Mặc dù virus quai bị đã từng được phát hiện trong mẫu sữa mẹ, các nghiên cứu dịch tễ chưa ghi nhận trường hợp trẻ bú mẹ mắc bệnh nhiều hơn hay diễn tiến nặng hơn so với trẻ bú sữa công thức. Điều này chứng tỏ sữa mẹ không phải con đường lây truyền đáng kể của bệnh.
Lợi Ích Của Sữa Mẹ Khi Mẹ Bị Quai Bị
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tối ưu, chứa đầy đủ năng lượng, vitamin, khoáng chất cùng các yếu tố miễn dịch như kháng thể IgA, bạch cầu, lysozyme, lactoferrin… giúp bảo vệ đường hô hấp và tiêu hóa của trẻ.
Đặc biệt, khi phụ nữ cho con bú bị quai bị, các kháng thể đặc hiệu chống lại virus Mumps sẽ được truyền qua sữa, giúp giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng hoặc hỗ trợ trẻ hồi phục nhanh hơn nếu nhiễm virus.
Vì mẹ đã mang virus trong cơ thể ít nhất 7 ngày trước khi có triệu chứng, trẻ gần như chắc chắn đã tiếp xúc với mầm bệnh từ trước. Ngừng cho bú lúc này không giúp phòng ngừa lây nhiễm, mà còn làm trẻ mất nguồn dinh dưỡng và miễn dịch quý giá, đồng thời tăng nguy cơ tắc tia sữa, viêm vú ở mẹ.
Mẹ cho con bú an toànMẹ bị quai bị vẫn có thể cho con bú an toàn với biện pháp phòng ngừa đúng cách
Biện Pháp Bảo Vệ Con Khi Mẹ Mắc Quai Bị
Khi phụ nữ cho con bú bị quai bị, dù nguy cơ lây sang trẻ sơ sinh hiếm gặp, vẫn cần thực hiện các biện pháp bảo vệ để đảm bảo an toàn cho bé:
Đeo khẩu trang y tế: Ngăn giọt bắn chứa virus, đặc biệt khi mẹ phải ở gần bé trong quá trình chăm sóc và cho bú.
Rửa tay kỹ càng: Sử dụng xà phòng rửa tay nhiều lần trong ngày, đặc biệt trước khi chuẩn bị thức ăn hoặc chăm sóc trẻ.
Hút sữa và cho bé bú qua bình: Duy trì dinh dưỡng từ sữa mẹ nhưng hạn chế tiếp xúc trực tiếp trong giai đoạn mẹ đang nhiễm bệnh.
Hạn chế tiếp xúc gần: Tránh hôn trẻ và tiếp xúc gần với mặt, mũi để giảm nguy cơ lây virus qua nước bọt.
Vệ sinh vật dụng tiếp xúc: Các đồ dùng như bình sữa, núm ti bé bú, khăn mặt, cốc uống nước cần rửa kỹ bằng nước sôi hoặc dung dịch sát khuẩn an toàn.
Theo dõi sức khỏe trẻ: Quan sát các dấu hiệu bất thường như sốt, sưng tuyến mang tai và liên hệ bác sĩ nếu nghi ngờ nhiễm bệnh quai bị.
Chăm Sóc Bản Thân Khi Bị Quai Bị
Khi phụ nữ cho con bú bị quai bị, việc chăm sóc đúng cách không chỉ giúp giảm triệu chứng mà còn ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm:
Nghỉ ngơi đầy đủ: Hạn chế làm việc nặng để cơ thể phục hồi nhanh chóng. Nghỉ ngơi giúp giảm áp lực lên tuyến mang tai đang sưng.
Bù nước và điện giải: Uống nhiều nước, đặc biệt là dung dịch oresol, giúp bù nước và điện giải, hỗ trợ quá trình phục hồi và giảm cảm giác mệt mỏi.
Ăn thức ăn mềm, dễ nuốt: Do tuyến nước bọt sưng to, mẹ nên ăn thức ăn mềm, dễ nuốt như cháo, súp. Tránh các món cay, nóng hoặc có tính axit như trái cây có múi (cam, chanh, bưởi, quýt), dứa, kiwi, cà chua, mận, việt quất, nước ngọt có gas, cà phê, rượu vang, sữa chua, phô mai để không gây kích ứng thêm.
Vệ sinh răng miệng đúng cách: Súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn giúp giảm nguy cơ bội nhiễm và tăng cảm giác ăn uống.
Chườm ấm giảm đau: Chườm ấm vùng tuyến mang tai bị sưng giúp giảm đau và sưng tấy, tạo cảm giác dễ chịu hơn.
Tránh tiếp xúc với người khác: Để ngăn ngừa lây lan virus, mẹ nên hạn chế tiếp xúc với người khác, đặc biệt là trẻ em và người có hệ miễn dịch yếu.
Theo dõi triệu chứng và khám bác sĩ: Mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt cao kéo dài, đau bụng, buồn nôn hoặc sưng đau vùng chậu, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Phụ nữ uống nướcUống đủ nước giúp mẹ phục hồi nhanh hơn khi bị quai bị
Khi Nào Cần Đến Bác Sĩ Ngay?
Phụ nữ cho con bú bị quai bị cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Sốt cao trên 39°C kéo dài quá 3 ngày
- Đau đầu dữ dội, cứng gáy, buồn nôn nhiều
- Đau bụng dưới, sưng vùng chậu (nghi ngờ viêm buồng trứng)
- Sưng đau vú một bên hoặc hai bên (nghi ngờ viêm vú do quai bị)
- Trẻ sơ sinh có biểu hiện sốt, quấy khóc, bỏ bú
Phòng Ngừa Quai Bị Cho Mẹ Và Bé
Cách tốt nhất để bảo vệ mẹ và bé khỏi quai bị là tiêm vắc xin MMR (sởi – quai bị – rubella). Tuy nhiên, phụ nữ mang thai không được tiêm vắc xin này. Do đó, việc tiêm chủng đầy đủ trước khi mang thai là vô cùng quan trọng.
Đối với trẻ em, lịch tiêm chủng khuyến cáo là:
- Mũi 1: 12 tháng tuổi
- Mũi 2: 18 tháng tuổi hoặc 4-6 tuổi
Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào về vấn đề phụ nữ cho con bú bị quai bị, quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với VNVC thông qua hotline 028.7102.6595 hoặc inbox qua fanpage VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em & Người lớn để được nhân viên chăm sóc khách hàng hướng dẫn chi tiết, được bác sĩ thăm khám sàng lọc, tư vấn sức khỏe và chỉ định tiêm ngừa phù hợp.
Câu hỏi phụ nữ cho con bú bị quai bị có an toàn hay không đã được giải đáp rõ ràng. Mẹ hoàn toàn có thể tiếp tục cho con bú nếu tuân thủ các biện pháp phòng ngừa như đeo khẩu trang, rửa tay kỹ, hút sữa cho bú qua bình, và vệ sinh vật dụng cá nhân. Thực hiện đúng cách giúp bảo vệ sức khỏe trẻ đồng thời duy trì nguồn dinh dưỡng tối ưu từ sữa mẹ.
Cập nhật: Tháng 3/2026
Nguồn tham khảo
- Chapter 9: Mumps. (2025, June 18). Manual for the Surveillance of Vaccine-Preventable Diseases. https://www.cdc.gov/surv-manual/php/table-of-contents/chapter-9-mumps.html
- Leung, J., & Krow-Lucal, E. (2023). Mumps. In Elsevier eBooks (pp. 433–438). https://doi.org/10.1016/b978-0-323-99967-0.00052-1
Cập Nhật Lần Cuối Vào Lúc 10.03.2026 by Toàn Trần
